Epoka Renesansu

Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce

W XIV i XV wieku, we Włoszech, a następnie w innych krajach Europy pojawili się myśliciele, którzy nie zgadzali się ze średniowieczną filozofią i uważali, że wszystko, co jest związane z ludzkim życiem zasługuje na zainteresowanie.

Tak więc człowiek został umieszczony w centrum zainteresowań. Terencjusz Hasłem przewodnim tej epoki stały się słowa Terencjusza komediopisarza rzymskiego ur. ok. 195 p.n.e.
"Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce",
co należy rozumieć, że ważne są wszelkie aspekty ludzkiego życia, nie tylko jego szczęście, ale także smutki i porażki. Wszystko, co związane jest z życiem ludzkim zasługuje na zainteresowanie. Podkreślano też ogromną wagę myśli człowieka.

Z poglądów tych myślicieli wynikały konkretne wskazania dotyczące sposobu życia, a mianowicie zalecano ludziom cieszyć się pięknem przyrody, korzystać z radości dnia codziennego, a nauczanie miało umożliwiać wszechstronny rozwój.

Myślicieli tych określano mianem humanistów, a głoszone przez nich poglądy humanizmem. Nowa epoka podkreślała niezwykłą godność każdego człowieka, wartości życia ziemskiego. Z tak rozumianą wartością życia doczesnego wiązała się ciekawość świata i chęć jego odkrywania. Było to olbrzymie pole, które dopiero należało odkryć i zbadać.

Stąd też XV i XVI wiek to czas wielkich odkryć geograficznych i podróży naukowych. Renesans, bo tak nazwaną te epokę, to również okres odrodzenia nauki i sztuki – malarstwa, rzeźby, architektury . Tworzyło wtedy wielu wspaniałych artystów, takich jak Leonardo da Vinci, Michał Anioł, Rafael Santi.

Miasta zyskały symetryczny układ budowli, które budowane były zwykle na planie koła, krzyża lub kwadratu. Budynki ozdabiano modnymi attykami, ornamentami, płaskorzeźbami czy klasycznymi figurami. W miastach wznoszono okazałe ratusze i kamienice. Wspaniałym zabytkiem polskiego renesansu jest miasto Zamość, które zostało zbudowane według z góry ustalonego planu.

Jan Gutenberg
W 1450 roku pojawił się druk, rozpowszechniony przez Jana Gutenberga. Jego wielkim dokonaniem było stworzenie w Europie pierwszego dużego wydawnictwa książkowego. Książki, które dotąd były prawie niedostępne i nieosiągalne ze względu na ich cenę, stały się dobrem powszechnym.

Ludzie mieli większą możliwość ich zdobycia i dowiadywania się różnych rzeczy, czy uczenia się. W renesansie rozwijać się zaczęły języki narodowe. Początkowo humaniści pisali po łacinie, ale ich twórczość docierała do wąskiej grupy ludzi. Więcej czytelników zdobywały utwory pisane w językach narodowych.


A jak to było w Polsce ?
Do Polski idee renesansu przenikały wieloma drogami. Ogromną rolę w upowszechnianiu nowych idei i nowego stylu życia odegrał dwór władców Polski z dynastii Jagiellonów – Zygmunta I Starego i jego żony Włoszki, Bony Sforza oraz ich syna Zygmunta II Augusta. Nowe poglądy rozpowszechniali humaniści, którzy przybywali do kraju, ale również Polacy odbywali coraz więcej podróży za granicę. Poznawali tam interesujących ludzi, inny styl życia, podziwiali architekturę, przywozili książki.

Czasem młodzi ludzie wracali rozczarowani.... Jeden z podręczników do nauki historii podaje taką oto historię: „ W XVI w. wielu zamożnych szlachciców wysyłało swoich synów do Włoch, aby poznali świat, zdobyli wykształcenie i nabrali odpowiednich manier. Nie wszystkim jednak podobały się dalekie kraje. Polakom, przyzwyczajonym do potraw mięsnych I mącznych, we Włoszech nie smakowało jedzenie składające się przede wszystkim z warzyw.

Pewien bogaty szlachcic również wysłał syna do Włoch. Bardzo się zdziwił, gdy po krótkim czasie syn wrócił. Pytany przez ojca o przyczynę rychłego powrotu odpowiedział: - Przez całe lato karmiono mię trawą, tak żem się bał, żeby mi w zimie siana nie dawano.

Jak wcześniej pisałam w renesansie rozwinęły się języki narodowe. Mikołaj Rej

W Polsce za ojca polskiego języka literackiego uważany jest Mikołaj Rej, który jest autorem słynnych słów:
"A niechaj narodowie wżdy postronni znają, iż Polacy nie gęsi, iż swój język mają".

Mikołaj Rej był postacie niezwykle barwną. Często pozował na prostego człowieka nie posiadającego wykształcenia, twierdząc, że dlatego pisze po polsku.

W rzeczywistości znał język łaciński, a nawet dokonywał przekładów utworów napisanych po łacinie.

Prawie całe życie spędził na wsi, więc w swoich utworach wychwalał uroki wiejskiego życia, co było wyrazem renesansowej postawy człowieka zainteresowanego wszelkimi sprawami doczesnymi.



Jan Kochanowski Jan Kochanowski, uważany jest za jednego z najwybitniejszych pisarzy polskich.

Żył i tworzył w okresie renesansu. Chociaż początkowo tworzył w języku łacińskim, to jednak za najpiękniejsze jego utwory uważa się te, które napisał w języku polskim.

Kto z nas nie zna fraszki : „Szlachetne zdrowie nikt się nie dowie, jako smakujesz aż się zepsujesz”.

Fraszki Kochanowskiego były bardzo popularne. Zanim ogłoszono je drukiem, krążyły często w odpisach. W ich krótkiej zwartej formie wypowiadane były żarty, dowcipy, anegdoty, dowcipne relacje z bieżących wydarzeń, opisy znanych osób, refleksje filozoficzne i oczywiście uczucia miłosne.


Odkrycia naukowe renesansu często przełamywały panujące dotychczas poglądy. Przykładem niech będzie dzieło Mikołaja Kopernika. Studiował na Akademii Krakowskiej, potem rozpoczął studia prawnicze w Bolonii, następnie studia medyczne w Padwie.

Mikołaj Kopernik Był wszechstronnie wykształcony, gdy zamieszkał we Fromborku I zajął się między innymi obserwacjami astronomicznymi. Udowodnił, że centrum naszego układu planetarnego stanowi Słońce, a nie Ziemia.

Taką budowę wszechświata nazywamy heliocentryczną. W geocentrycznej teorii budowy świata zakładano, że nieruchoma Ziemia znajduje się w środku wszechświata, a wokół nie krążą pozostałe ciała niebieskie.


Zdobycze nauki zaczęto wykorzystywać w codziennym życiu. W domach prywatnych pojawiły się zegary, zaczęto używać kalendarza gregoriańskiego. Zmieniły się pojęcia przestrzenne, pojawiły się dokładniejsze mapy posiadające siatkę kartograficzna.

Ciekawe czasy, prawda?

A teraz sprawdźcie, czy dobrze zrozumieliście tekst i odpowiedzcie na pytania:
Jak nazwano myślicieli epoki renesansu, jak nazywały się ich poglądy?
W jakim kraju narodził się renesans?
Jakie dziedziny sztuki odrodziły się w renesansie?
Które miasto w Polsce jest zabytkiem polskiego renesansu?
W jakich językach tworzył polski poeta Jan Kochanowski?
Kto jest uważany za ojca literatury polskiej?
Jakie dziedziny nauki studiował Mikołaj Kopernik?
Które zdobycze nauki doby renesansu zaczęto wykorzystywać w życiu codziennym?

Zainteresował Cię ten tekst?

Powodzenia!